Chào mừng đến với Investlink
Làm từ thiện sao cho đúng

Làm từ thiện sao cho đúng

Cẩm Tú

Trong những năm gần đây, nhiều cuộc vận động quyên góp cứu trợ thiên tai diễn ra do những người nổi tiếng tổ chức trở nên khác phổ biển. Bên cạnh, những hiệu quả tích cực từ hành động nhân văn này thì cũng có những thị phi không hay phần lớn xuất phát từ việc không minh bạch trong quá trình làm từ thiện .

MC Phan Anh bị tố cáo quyên góp sai mục đích, ca sĩ Thủy Tiên không minh bạch với số tiền hơn 100 tỷ trong quá trình quyên góp, nghệ sĩ Hoài Linh nắm giữ số tiền hơn 14 tỷ đồng trong sáu tháng. Đút kết từ kinh nghiệm thực tiễn, hoạt động quyên góp cứu trợ, làm từ thiện nên được thực hiện như thế nào cho hiệu quả và tránh xảy ra các tranh chấp không hay về sau?

Chủ thể được vận động quyên góp cứu trợ theo quy định

Hiện nay, Nghị định 64/2008/NĐ-CP có quy định về các tổ chức, đơn vị được tiếp nhận và phân phối tiền, hàng cứu trợ gồm:

  • Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Hội chữ thập đỏ Việt Nam; cơ quan thông tin đại chúng của Trung ương, địa phương; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ các cấp ở địa phương;
  • Các quỹ xã hội, quỹ từ thiện;
  • Các tổ chức, đơn vị ở Trung ương được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho phép; các tổ chức, đơn vị ở địa phương được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp huyện cho phép.

Nghị định này không quy định cá nhân là chủ thể được tổ chức quyên góp cứu trợ. Tuy nhiên, pháp luật không cấm cá nhân tự do thực hiện hoạt động cứu trợ. Nhìn nhận dưới góc độ pháp luật dân sự, các “mạnh thường quân” có thể ủy quyền giao tài sản của mình một cá nhân để cá nhân này thay mình thực hiện việc cứu trợ, từ thiện. Với cách làm như vậy, người dân có thể chủ động hơn trong việc giúp đồng bào đang gặp hoạn nạn sớm khắc phục thiệt hại và cơ động hơn trong việc lựa chọn chủ thể thay mình thực hiện việc thiên nguyện này.

Các nguyên tắc cứu trợ, làm từ thiện

Hành động nhận ủy quyền thực hiện việc cứu trợ tuy là một hoạt động tự nguyện, nhân văn nhưng cũng nên cần đảm bảo một số nguyên tắc:

Thứ nhất là nguyên tắc phi lợi nhuận. Cá nhân đứng ra quyên góp phải sử dụng toàn bộ tài sản quyên góp được vào mục đích cứu trợ. Nếu có hoa lợi, lợi tức phát sinh từ khối tài sản trên thì cá nhân không có quyền chiếm hữu, sử dụng mà phải góp chung vào khối tài sản cứu trợ ban đầu.

Thứ hai là nguyên tắc nhanh chóng, kịp thời giúp người dân đang hứng chịu thiên tai, sự cố khắc phục tối đa thiệt hại. Bởi lẽ, tính chất của việc cứu trợ do thiên tai, địch họa là việc giúp những “đồng bào” trong vùng khó khăn vượt qua cái “ngặt” trước mắt. Sự chậm trễ chắc chắn khiến việc cứu trợ không đạt được mục đích ban đầu. Lúc đó, số tài sản ấy có thể không còn hoặc còn rất ít ý nghĩa đối với nhân dân ở địa phương đã trải qua sự cố.

Thứ ba, cá nhân đảm bảo nguyên tắc minh bạch trong toàn bộ quá trình cứu trợ. Nếu có trở ngại khách quan làm gián đoạn kế hoạch cứu trợ, cá nhân đó lập tức  cần thông báo cho các “mạnh thường quân”, kèm theo bằng chứng xác thực. Với tốc độ truyền tải thông tin của truyền thông và mạng xã hội, điều này không gặp nhiều khó khăn, người dân quyên góp có thể tin tưởng và cảm thông cho những trở ngại này.

Cuối cùng là cá nhân phải phân bổ tài sản cứu trợ một cách công bằng nhất. Tùy theo mức độ thiệt hại mà mỗi người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai được hưởng một khoản cứu trợ phù hợp. Bên cạnh đó, cần nên ưu tiên địa phương bị thiệt hại hơn, ưu tiên cho người già, trẻ em và những người bị tổn hại về sức khỏe tính mạng do thiên tai.

Quyền yêu cầu hoàn trả tài sản của các mạnh thường quân:

Khi việc chậm trễ xảy ra, mục đích cứu trợ kịp thời, khắc phục tối đa thiệt hại không đạt được, các mạnh thường quân có thể căn cứ vào các quy định của BLDS để hủy bỏ hợp đồng.

Theo Điều 424 BLDS năm 2015, nếu do tính chất của hợp đồng hoặc do ý chí của các bên, hợp đồng sẽ không đạt được mục đích nếu không được thực hiện trong thời hạn nhất định mà hết thời hạn đó bên có nghĩa vụ không thực hiện đúng nghĩa vụ thì bên kia có quyền hủy bỏ hợp đồng. Như vậy, sau khi thiên tai và các thiệt hại đã được khắc phục mà nghĩa vụ cứu trợ được giao cho cá nhân vẫn không hoàn thành thì các mạnh thường quân có căn cứ để hủy bỏ hợp đồng do chậm thực hiện nghĩa vụ và được nhận lại tài sản của mình.

Tuy nhiên, trên thực tế việc hoàn trả khó có thể thực hiện được. Bởi giá trị tài sản thu được rất lớn, số lượng giao dịch cũng như chủ thể tham gia giao dịch cũng không nhỏ dẫn đến việc kiểm kê và hoàn trả rất rườm rà, dễ thất thoát. Vì vậy, hoàn trả tài sản cũng là một vấn đề nan giải.

Nhìn chung, việc từ thiện, cứu trợ là một hoạt động thể hiện tình tương thân tương ái của dân ta tuy nhiên cũng vướng phải nhiều nghi vấn và tranh cãi. Các nguyên tắc được đút kết từ những quy định pháp luật có thể tạo niềm tin đối với các hoạt động thiện nguyện trong dân chúng và mở rộng phạm vi quyên góp giúp những địa phương gặp thiên tai sớm khắc phục được hậu quả.

Tác giả

Gởi phản hồi

Email sẽ không bị hiển thị public. Trường bắt buộc nhập *