Chào mừng đến với Investlink
Dự thảo thay thế Thông tư về cho vay đặc biệt: Sẽ có ngân hàng phá sản?

Dự thảo thay thế Thông tư về cho vay đặc biệt: Sẽ có ngân hàng phá sản?

Mạnh Cường

Giảm thời hạn cho vay đặc biệt, yêu cầu phải có tài sản bảo đảm cho khoản vay đặc biệt, cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang muốn siết chặt các quy định về cho vay đặc biệt đối với các tổ chức được kiểm soát đặc biệt. 

Khi nào được cho vay đặc biệt?

Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (được sửa đổi bổ sung 2017) quy định kiểm soát đặc biệt là việc đặt tổ chức tín dụng dưới sự kiểm soát trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước khi rơi vào các trường hợp:

“a) Mất, có nguy cơ mất khả năng chi trả hoặc mất, có nguy cơ mất khả năng thanh toán theo quy định của Ngân hàng Nhà nước;

b) Số lỗ lũy kế của tổ chức tín dụng lớn hơn 50% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ ghi trong báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất;

c) Không duy trì được tỷ lệ an toàn vốn quy định tại điểm b khoản 1 Điều 130 của Luật này trong thời gian 12 tháng liên tục hoặc tỷ lệ an toàn vốn thấp hơn 4% trong thời gian 06 tháng liên tục;

d) Xếp hạng yếu kém trong 02 năm liên tục theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.”

Khi rơi vào các trường hợp trên, tổ chức tín dụng có khả năng cao bị phá sản và tác động lớn đến hệ thống ngân hàng của nước ta. Ngân hàng Nhà nước kiểm soát trực tiếp các tổ chức tín dụng sẽ góp phần giúp các tổ chức tín dụng có thể khôi phục lại được tình trạng hoạt động và tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống ngân hàng.

Tổ chức tín dụng sẽ được kiểm soát thông qua một quy trình kiểm soát đặc biệt theo quy định của pháp luật. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước hoặc các tổ chức tín dụng khác sẽ cho vay đặc biệt đối với tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt.

Hiện nay, hoạt động cho vay đặc biệt đối với tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt được quy định tại Thông tư 01/2018/TT-NHNN. Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 01/2018/TT-NHNN về cho vay đặc biệt đối với tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt.

Một số điểm mới trong dự thảo thông tư

Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 01/2018/TT-NHNN sửa đổi bổ sung một số quy định về tài sản bảo đảm, thời hạn cho vay đặc biệt và tỷ lệ giữa giá trị TSBĐ và số tiền cho vay đặc biệt trong các trường hợp sau:

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước cho vay đặc biệt để hỗ trợ thanh khoản đối với tổ chức tín dụng khi tổ chức tín dụng có nguy cơ mất khả năng chi trả hoặc lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả, đe dọa sự ổn định của hệ thống trong thời gian tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt, bao gồm cả trường hợp tổ chức tín dụng đang thực hiện phương án cơ cấu lại đã được phê duyệt.

Thứ hai, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cho vay đặc biệt theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước với lãi suất ưu đãi đến mức 0% để hỗ trợ thanh khoản đối với công ty tài chính, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô khi công ty tài chính, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô có nguy cơ mất khả năng chi trả hoặc lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả, đe dọa sự ổn định của hệ thống trước khi phương án cơ cấu lại được phê duyệt.

Thứ ba, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam cho vay đặc biệt theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước với lãi suất ưu đãi đến mức 0% để hỗ trợ thanh khoản đối với quỹ tín dụng nhân dân khi quỹ tín dụng nhân dân có nguy cơ mất khả năng chi trả hoặc lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả, đe dọa sự ổn định của hệ thống trước khi phương án cơ cấu lại được phê duyệt.

Bổ sung quy định về tài sản bảo đảm của khoản vay đặc biệt

Dự thảo thông tư thay thế lần đầu tiên quy định về việc tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt phải sử dụng tài sản bảo đảm cho khoản vay đặc biệt. Các tài sản bảo đảm theo thứ tự ưu tiên bao gồm:

  • Giấy tờ có giá;
  • Trái phiếu được phát hành bởi ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ (trừ các ngân hàng thương mại đã được mua bắt buộc), ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ (sau đây gọi là ngân hàng thương mại nhà nước);
  • Trái phiếu được phát hành bởi tổ chức tín dụng (trừ ngân hàng thương mại quy định tại điểm b Khoản này) và doanh nghiệp khác;
  • Quyền đòi nợ phát sinh từ khoản cho vay của bên đi vay đối với cá nhân, tổ chức (trừ tổ chức tín dụng).

Sửa đổi thời hạn cho vay đặc biệt

Thời hạn cho vay đặc biệt trong ba trường hợp nêu trên được rút ngắn từ 02 năm xuống còn 12 tháng.

Bổ sung quy định về tỷ lệ giữa giá trị TSBĐ và số tiền cho vay đặc biệt

Tỷ lệ giữa giá trị giấy tờ có giá và số tiền cho vay đặc biệt bằng tỷ lệ giữa giá trị giấy tờ có giá và số tiền cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức tín dụng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Tỷ lệ giữa giá trị tài sản bảo là trái phiếu, quyền đòi nợ và số tiền cho vay đặc biệt tối thiểu là 170%.

Sẽ có ngân hàng phá sản?

DongA Bank đã được đặt dưới sự kiểm soát đặc biệt kể từ năm 2015, cho đến hiện nay đã qua 6 năm nhưng tình hình hoạt động của ngân hàng này vẫn chưa cho thấy dấu hiệu khởi sắc, trong khi nhiều nguồn tin về việc DongA Bank sẽ sớm sáp nhập vào một tổ chức tín dụng khác.

Trước đó, việc Ngân hàng Nhà nước mua lại bắt buộc với giá 0 đồng đối với ba ngân hàng Việt NamCB, GPBank và OceanBank nhằm tái cơ cấu các ngân hàng và đảm bảo sự ổn định hệ thống tổ chức tín dụng, nhưng đến nay khoản lỗ mỗi năm của các ngân hàng vẫn ở mức rất cao.

Các ví dụ thực tế cho thấy việc “cứu” các tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt chưa thật sự đem lại hiệu quả mà còn tạo thêm gánh nặng cho Ngân hàng Nhà nước.

Để có các tài sản bảo đảm như giấy tờ có giá, trái phiếu hay quyền đòi nợ thì tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt phải ở tình trạng có thể phục hồi được. Hay hiểu đơn giản không đến mức rơi vào tình trạng mất khả năng chi trả.

Như vậy, việc bổ sung quy định về tài sản bảo đảm khoản vay đặc biệt cho thấy một thông báo “ngầm” từ Ngân hàng Nhà nước đến các tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt.

Ngoài ra, quy định rút ngắn thời hạn cho vay đặc biệt cũng cho thấy sự gắt gao hơn của Ngân hàng Nhà nước trong yêu cầu các tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt phải thật sự nỗ lực để phục hồi được hoạt động. Tuy nhiên, yêu cầu này đối với các tổ chức tín dụng mất khả năng chi trả hay âm vốn sở hữu rất khó thực hiện.

Việt Nam chưa có tiền lệ trong việc phá sản các tổ chức tín dụng, tuy nhiên dự thảo thông tư với những quy định chặt chẽ hơn cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang mạnh tay trong việc xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém.

Mặc dù việc cho các tổ chức tín dụng phá sản theo quy định pháp luật sẽ gây tác động xấu đến cả hệ thống ngân hàng của nước ta, tuy nhiên nhìn vào những ngân hàng 0 đồng hay DongA Bank thì việc này có thể đem lại nhiều mặt tích cực hơn. Và với những quy định mới trong dự thảo thông tư, càng có thêm cơ sở cho việc sẽ có ngân hàng phá sản trong tương lai.

Tác giả

Gởi phản hồi

Email sẽ không bị hiển thị public. Trường bắt buộc nhập *