Chào mừng đến với Investlink
Thúc đẩy hợp tác y tế công – tư để thực hiện chiến lược vaccine

Thúc đẩy hợp tác y tế công – tư để thực hiện chiến lược vaccine

* Bảo Ngọc

Trước tình trạng quá tải của khối y tế công, cần sự hợp tác giữa các thành phần xã hội để chống lại đại dịch, trong đó có vai trò của các dịch vụ y tế tư nhân. Nhất là việc áp dụng mô hình hợp tác công tư (PPP) trong chiến lược vaccine; Chính phủ đầu tư và khuyến khích tư nhân nghiên cứu phát triển vaccine, tạo điều kiện để khu vực tư nhân thành lập các trung tâm nghiên cứu.

Cuộc tranh mua vaccine trên toàn cầu

Đại dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương và theo các chuyên gia, nếu chưa đạt được miễn dịch cộng đồng sẽ rất khó kiểm soát được dịch bệnh. Trong khi kinh tế và y tế là hai mặt không thể tách rời nhau. Chỉ khi khống chế được dịch, kinh tế mới có thể phục hồi và phát triển trở lại. Bài toán khó hiện nay là từ nay đến đầu năm 2022 có đủ vaccine để tiêm cho 75 triệu người dân Việt Nam, tức là tương đương với 150 triệu mũi tiêm an toàn.

Mặc dù Chính phủ và Bộ Y tế đã chủ động và tích cực tiếp cận với các nguồn vaccine từ tháng 10/2020, đã đàm phán và đạt được thỏa thuận cung cấp khoảng 70 triệu liều vaccine nên khi đó đã khá yên tâm. Nhưng đáng tiếc lượng vaccine đã cam kết về đến Việt Nam rất nhỏ giọt, đã không đúng số lượng và thời gian như dự tính ban đầu. Trong bối cảnh cuộc tranh mua vaccine trên toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, các nước giàu sẵn sàng bỏ tiền ngay mua giá cao để lấy vaccine, còn Việt Nam dù đã đạt được thỏa thuận nhưng Chính phủ không thể trả tiền ngay vì phải thực hiện theo quy trình và quy định chặt chẽ về mua sắm công.

PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa – Giám đốc chương trình thạc sĩ chính sách công, Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng, đại dịch Covid-19 đặt Việt Nam và cả thế giới vào tình trạng khẩn cấp, buộc tất cả các nước trên thế giới đã hành động, công bố tình trạng khẩn cấp. Việt Nam đã có Pháp lệnh về tình trạng khẩn cấp. Nhưng hơn một năm chống Covid-19 với những thời điểm nguy hiểm và căng thẳng, nhưng Việt Nam không áp dụng Pháp lệnh về tình trạng khẩn cấp này. Do không áp dụng tình trạng khẩn cấp, nên dù đã đàm phán về vaccine xong từ quý III/2020, nhưng Chính phủ không trả ngay tiền vaccine được mà phải tuân theo quy trình thủ tục mua sắm công chặt chẽ. Trong khi đó trên thế giới đang là một cuộc tranh mua vaccine.

Cần thúc đẩy PPP trong chiến lược vaccine

Làn sóng dịch thứ 4 với số ca nhiễm tăng nhanh, đa số được phát hiện trong cộng đồng và các khu công nghiệp, cho thấy hiệu lực của những biện pháp chống dịch trước đây đã bị suy giảm đáng kể.

Điều này đòi hỏi một chiến lược phòng chống dịch hoàn toàn mới, trong đó vaccine đóng vai trò quyết định trong chiến lược chuyển từ “phòng thủ” sang “tấn công” theo tuyên bố của Thủ tướng Chính phủ.

Thế nhưng, thực tế là cho đến nay, Việt Nam vẫn là một trong những nước có tỷ lệ tiêm chủng vaccine Covid-19 thấp. Điều này tương phản với tỷ lệ 98% dân số muốn được tiêm vaccine – là tỷ lệ cao nhất thế giới theo kết quả một cuộc khảo sát đăng trên The Lancet – một tạp chí y học hàng đầu. Vì vậy, đẩy nhanh tốc độ tiếp cận vaccine phải trở thành ưu tiên chính sách hàng đầu của Việt Nam trong chiến lược chống Covid-19. Trong chiến lược này, Nhà nước đóng vai trò quyết định nhưng đồng thời cũng có nhiều không gian cho sự tham gia của khu vực doanh nghiệp tư nhân và xã hội.

Hoạt động phòng, chống dịch Covid-19 tại Việt Nam đang có hoặc đang kêu gọi sự tham gia của các tổ chức y tế tư nhân, thể hiện sự ứng phó linh hoạt của cả khối công và tư trước bối cảnh dịch bệnh. Ngoài ra, hoạt động nhập khẩu vaccin ngừa Covid-19 cùng với hoạt động tiêm chủng cũng được trao cho một số đơn vị tư nhân có đủ điều kiện.

Chính phủ cũng đã mở cửa để các địa phương và các doanh nghiệp cùng lo để có đủ vaccine tiêm cho người dân trong thời gian sớm nhất. Nhưng vaccine không phải là hàng hóa thương mại. Chính phủ mua thì thủ tục hành chính rườm rà nên mất thời gian. Doanh nghiệp hay các tổ chức mua thì nhanh vì không phải thực hiện nhiều thủ tục như mua sắm công, nhưng hiện nay các hãng vaccine chỉ đàm phán với Chính phủ. Bên cạnh đó là làm sao để vaccine mà các doanh nghiệp, các tổ chức mua đảm bảo chất lượng, đảm bảo an toàn. Thiết nghĩ, nên tính đến giải pháp sử dụng hợp đồng ba bên bao gồm nhà nước, doanh nghiệp hay tổ chức hoặc cá nhân mua vaccine và bên bán vaccine.

Vaccine không chỉ là vấn đề y tế mà còn là vấn đề kinh tế, vấn đề chính trị và xã hội… Trong tương lai có thể sẽ có nhiều dịch bệnh khác. Bởi vậy theo các chuyên gia, để có sự phát triển chủ động và bền vững Chính phủ cần đầu tư cho một chiến lược vaccine bài bản và dài hơi. Theo đó cần áp dụng mô hình hợp tác công tư (PPP) trong chiến lược vaccine; Chính phủ đầu tư và khuyến khích tư nhân nghiên cứu phát triển vaccine, tạo điều kiện để khu vực tư nhân thành lập các trung tâm nghiên cứu.

Tác giả

Gởi phản hồi

Email sẽ không bị hiển thị public. Trường bắt buộc nhập *